الشيخ محمد حسن المظفر ( مترجم : سپهري )

مقدمة المترجم 20

دلائل الصدق لنهج الحق ( فارسي )

كرده و با دادن جاى دقيق روايات ، خوانندگان را به اثبات و ثبوت آنها هدايت كرده است . 4 - مهمان نامهء بخارا ، فضل اللَّه در سفر جنگى محمد خان شيبانى كه به عزم حمله به قلمرو قزاقهاى شرق سيحون انجام داد ، همراه اردوى او بود و گزارش وقايع اين سفر را در كتاب : مهمان نامهء بخارا فراهم آورد . فضل اللَّه گذشته از بحثهاى فقهى و كلامى ، جنگهاى محمد خان را در سال 914 عليه قزاقها شرح مىدهد و آن را با شرح بازگشت شيبك خان به سمرقند و عزيمت وى به طوس و مشهد پايان مىدهد . وى در سال 915 در دار السلطنهء هرات از نگارش كتاب فراغت يافته و آن را به محمد خان شيبانى تقديم كرده است . ( 1 ) 5 - سلوك الملوك ، كتابى است مشتمل بر يك دوره حقوق عمومى اسلام كه آراء و نظرات دو مكتب فقهى حنفى و شافعى را در مباحثى كه مطابق تقسيمات معمول امروز در محدودهء حقوق اساسى و ادارى و مالى و جزايى جاى مىگيرد ، بيان مىكند و روابط خارجى حكومت اسلامى را در صلح و جنگ توضيح مىدهد . فضل اللَّه اين كتاب را به درخواست عبيد الله خان كه وى را نمونه و سرمشق ديندارى و پرهيزكارى مىدانست ، نگاشت تا او را در حكومت و ادارهء مملكت هدايتگر باشد . اين كتاب در سال 920 ه . در بخارا نوشته شده است . 6 - زندگانى چهارده معصوم ( ع ) ، اين كتاب را در شرح حال و زندگانى پيشوايان معصوم ( ع ) نوشته و خواسته بدين ترتيب محبّت خود را نسبت به اهل بيت ( ع ) ابراز دارد . چنان كه در ابطال الباطل بارها به محبت قلبى خود ( ؟ ! ) نسبت به آنان تصريح كرده است ! اين كتاب را اخيرا دوست فاضل ما آقاى رسول جعفريان پيدا كرده و از سوى انتشارات كتابخانهء مرحوم آية الله العظمى نجفى مرعشى ( ره ) به چاپ رسانده است . اينك كه اين مقدمه را مىنگارم متأسفانه آن كتاب را در اختيار ندارم تا شرحى در خور دربارهء آن بنويسم . چندين رسالهء ديگر هم به فضل الله نسبت داده‌اند ؛ براى شناخت آن به منابع شرح حال وى كه در پى مىآيد ، مراجعه كنيد : 1 - احقاق الحق ، قاضى نور اللَّه شوشترى ؛ 2 - احسن التواريخ ، حسن بك روملو ؛ 3 - تاريخ ادبيات ايران ، ادوارد براون ج 1 و 4 ؛ 4 - تاريخچهء ادبيات ايران ، سعيد نفيسى ؛ 5 - روضات الجنات فى احوال العلماء و السادات ، ميرزا محمد باقر موسوى خوانسارى ؛ 6 - حبيب السير ، خواند مير ؛ 7 - ريحانة الادب فى تراجم المعروفين بالكنية او باللقب ، محمد على تبريزى ؛ 8 - شاهد صادق ، زين العابدين محمد كريم كرمانى ؛ 9 - شدّ الازار فى حطَّ الاوزار عن زوّار المزار ، جنيد شيرازى ؛

--> ( 1 ) مهمان نامهء بخارا ، ص 31 .